Fever icon

ไข้สูง ไข้ 40 ไข้หนาวสั่น ทำอย่างไร?

Posted on Posted in Emergency

“ เพราะ บางครั้งกว่าจะถึงมือหมอ มันอาจจะสายเกินไป

การดูแลเรื่องไข้สูงอย่างถูกวิธีและรวดเร็ว  สามารถป้องกันการชัก

และ ทำให้ความรุนแรงของโรคลดลงได้ครับ “

สมดุลอุณหภูมิร่างกายมนุษย์โดยเฉลี่ยอยู่ที่ 37 ℃    สามารถแปรผันขึ้นลงในแต่ละวันได้ประมาณ 0.5 ℃

เหตุผลที่ต้องรักษาสมดุลให้อยู่ประมาณ 37 ℃  เพราะเป็นช่วงที่ฮอร์โมนและเอนไซม์ต่างๆสามารถทำงานได้ปกติ  ซึ่งสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีสมดุลเรื่องอุณหภูมิที่แตกต่างกันครับ

Fever animal text

สมดุลเรื่องอุณหภูมิ  ถูกแบ่งออกเป็นสองทางคือสร้างและระบายความร้อน  ซึ่งหน้าที่ในการสร้างความร้อนจะมาจากตับและกล้ามเนื้อเป็นส่วนใหญ่  ส่วนฝั่งของการระบายความร้อนจะเป็นหน้าที่ของรูขุมขนบนผิวหนังและการหายใจออก

ตัวอย่างง่ายๆในการรักษาสมดุลอุณหภูมิ คือการออกกำลังกายครับ  ซึ่งพลังงานจากกล้ามเนื้อจะเปลี่ยนเป็นความร้อน และเพื่อรักษาสมดุล  เราต้องหายใจหอบและเหงื่อแตก เพื่อระบายความร้อนนั้นทิ้งไป

Fever exchange

อาการไข้ เกิดจาก  สมองปรับสมดุลอุณหภูมิสูงขึ้น  จาก 37℃  ไปเป็น 38℃    39℃    40℃

สมองส่วนนี้เรียกว่า ไฮโปธาลามัส นั่นเอง   ซึ่งตัวไฮโปธาลามัสจะโดนกระตุ้นโดย  การติดเชื้อ ยา สารเคมีในร่างกาย หรือความผิดปกติของสมองเอง

Fever hypothalamus text

เมื่ออุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นเราเรียกสิ่งนั้นว่า “ไข้”  คำจำกัดความของไข้คือ วัดอุณหภูมิทางปากได้ >37.7°C (>99.9°F)

Fever definition

ไข้ ก็มีประโยชน์เช่นกัน มีการศึกษาว่า ที่สมองปรับสมดุลอุณหภูมิสูงขึ้น เพราะจะทำให้เกิดสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสมสำหรับเชื้อโรคบางชนิด  และยังทำให้เม็ดเลือดขาวที่ต่อสู้กับเชื้อโรคสามารถทำงานได้ดีขึ้นกว่าเดิม

แต่ไข้สูงก็มีโทษ คือสามารถทำให้เกิดการชักในเด็ก โดยมักจะเกิดในเด็กอายุ 5 เดือน – 6 ปี และมักเกิดใน 1- 2 วันแรกที่เริ่มไข้ ซึ่งเป็นสิ่งที่ให้ความสนใจมากที่สุด  ไข้สูงสามารถทำให้ร่างกายขาดน้ำ และ ไข้สูงยังทำให้การใช้ออกซิเจนและพลังงานในร่างกายเพิ่มขึ้นด้วยเช่นกัน

Fever high grade

ไข้สูงทำอย่างไร

  1. กินยาลดไข้ ในที่นี้แนะนำเป็นพาราเซตามอลครับ เพราะยาลดไข้กลุ่มอื่นๆหากจะใช้อย่างปลอดภัยต้องอยู่ภายใต้การดูแลของหมอครับ
  2. เช็ดตัวลดไข้ เป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุด อาศัยการเช็ดเปิดรูขุมขนเพื่อระบายความร้อนครับ โดยใช้น้ำอุ่นไม่มาก เช็ดทวนรูขุมขนเข้าหาแกนกลางร่างกาย และที่สำคัญพักผ้าเหล่านั้นไว้ตามข้อพับต่างๆ ซอกคอ เพื่อระบายความร้อนด้วยครับ ไปชมวีดีโอกัน
  3. ดื่มน้ำมากขึ้นกว่าปกติ เพราะร่างกายจะเกิดภาวะขาดน้ำจากอาการไข้ และน้ำยังช่วยกำจัดความร้อนได้ด้วยครับ
  4. สวมเสื้อผ้าที่สามารถระบายความร้อนได้ดี
  5. พักผ่อนอย่างเพียงพอ เพื่อลดการใช้พลังงานครับ

Fever ice text

ปรับความเชื่อให้ตรงกันครับ

“เช็ดตัวด้วยน้ำเย็นดีกว่า” ไม่จริงครับ เพราะการเช็ดตัวด้วยน้ำเย็นจะทำให้รูขุมขนปิด การระบายความร้อนแย่ลง ส่งผลให้ไข้สูงกว่าเดิมได้ครับ

“ไข้สูงหนาวสั่นแปลว่าอาการหนัก” ไม่จริงครับ เพราะ การสั่นเป็นการสร้างความร้อนโดยกล้ามเนื้อ เพื่อให้อุณหภูมิสูงขึ้น จนเข้าสู่สมดุลใหม่ที่สมองตั้งไว้เพียงเท่านั้น

“ตัวร้อนแต่มือเท้าเย็นแปลว่าอาการหนัก” ไม่เสมอไปครับ การที่มือเท้าเย็น เป็นการตอบสนองของร่างกายในการเก็บความร้อน เพื่อให้อุณหภูมิแกนกลางสูงขึ้น ตามสมดุลใหม่ที่สมองตั้งไว้

“ตัวร้อนเป็นไข้ห้ามอาบน้ำ” อาบได้ครับ แต่ต้องเป็นน้ำอุณหภูมิเท่ากับร่างกายหรืออุ่นกว่าเล็กน้อย เพื่อลดการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิอย่างเฉียบพลัน และรีบเช็ดตัวให้แห้งครับ ไม่มีผลเสียใดๆต่อร่างกาย

ทุกบ้านควรที่จะมีปรอทวัดไข้ติดบ้านไว้นะครับ

เพราะ บางครั้งกว่าจะถึงมือหมอ มันอาจจะสายเกินไป

การดูแลเรื่องไข้สูงอย่างถูกวิธีและรวดเร็ว  สามารถป้องกันการชัก

และ ทำให้ความรุนแรงของโรคลดลงได้ครับ

.

.

.

ด้วยความรัก

บ้านหมอ ธีรวัฒน์ สุวรรณี

นายแพทย์ธีรวัฒน์ สุวรรณี

iDoctorhouse webmaster

บ้านหมอ แหล่งความรู้สุขภาพ

Reference :

Harrison’s principles of internal medicine 18th edition

http://accessmedicine.mhmedical.com/content.aspx?bookid=331&sectionid=40726725

Siriraj E public library

http://www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/articledetail.asp?id=274

<-- Like Share Comments

comments