Trauma icon

อุบัติเหตุ รถชน ตกจากที่สูง แขนหัก ไฟไหม้ ทำอย่างไร ?

Posted on Posted in Emergency

“การป้องกันอุบัติเหตุดีกว่าเสมอ”

“แต่จะทำอย่างไรหากเกิดอุบัติเหตุ”

 

เมื่อเกิดอุบัติเหตุ  ย่อมมีการช่วยเหลือตามมาจากพลเมืองดีที่อยู่ในบริเวณใกล้ๆ

แต่…  การช่วยเหลือที่ไม่ถูกวิธี  นอกจากจะทำให้ผู้ประสบเหตุเสี่ยงเสียชีวิตแล้ว  ยังสามารถทำให้เกิดอุบัติเหตุซ้ำซ้อนแก่ผู้ช่วยเหลือได้ครับ

หลักการในการช่วยเหลือผู้ประสบเหตุมีอยู่ว่า  “ปลอดภัยทั้งผู้ประสบเหตุและผู้ช่วยเหลือ” ครับ

ซึ่งการช่วยเหลือ ขณะที่เกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝันมีขั้นตอนดังนี้ครับ

  1. ป้องกันการเกิดอุบัติเหตุซ้ำซ้อน และ ขอความช่วยเหลือ
  2. จัดลำดับการช่วยเหลือให้ถูกต้อง
  3. ช่วยเหลือเบื้องต้น
  4. นำผู้ป่วยส่งสถานพยาบาลที่ใกล้ที่สุด

จะเห็นได้ว่าขึ้นตอนในการช่วยเหลือในอุบัติเหตุมีขั้นตอนไม่มาก  แต่ต้องตั้งสติในการช่วยเหลือครับ ต่อไปเรามาลงรายละเอียดในแต่ละขั้นตอนกัน ว่าแต่ละขั้นตอนมีความสำคัญอย่างไร

 

  1. ป้องกันการเกิดอุบัติเหตุซ้ำซ้อน และ ขอความช่วยเหลือ

 

trauma notice

การป้องกันอุบัติเหตุซ้ำซ้อนเป็นสิ่งสำคัญมากในการช่วยเหลือ  เพราะมีผลต่อทั้งชีวิตผู้ประสบอุบัติเหตุเองและผู้ที่ให้ความช่วยเหลือ

หากเกิดอุบัติเหตุทางจราจร ควรเปิดไฟฉุกเฉิน  ออกจากตำแหน่งเกิดเหตุหากมีความเสี่ยงต่อการระเบิด  และทำเครื่องหมาย กิ่งไม้ หรือสัญลักษณ์ ให้ผู้ใช้ถนนทราบก่อนที่จะมาถึงบริเวณเกิดเหตุ

หากไฟฟ้าช็อต ป้องกันอุบัติเหตุซ้ำซ้อนได้โดย สับสวิตช์ไฟฟ้าเพื่อตัดกระแสไฟฟ้า ก่อนทำการช่วยเหลือ

หัวใจหลักคือต้องปลอดภัยทั้งผู้ให้และผู้รับการช่วยเหลือครับ  และอย่าลืมที่จะโทร หรือ เรียกเพื่อขอความช่วยเหลือ

คลิกที่นี่เพื่อดูเบอร์โทรศัพท์ฉุกเฉิน

 

  1. จัดลำดับการช่วยเหลือให้ถูกต้อง

 

trauma triage2

trauma triage

ในที่นี้เราว่ากันถึง “ลำดับการช่วยเหลือ” ว่าสมควร ที่จะช่วยใครก่อน   จากความรู้สึก  เราควรช่วยคนไข้ที่อาการหนักที่สุดก่อน  แต่ไม่เสมอไปนะครับ ในทางการแพทย์  เราแบ่งการช่วยเหลือออกเป็นสองแบบ  ยึดตามศักยภาพการรักษาของทีมที่จะดูแล  ดังนี้ครับ

  • Multiple casualties คือ จำนวนผู้ป่วย ไม่เกินขีดความสารถของทีมแพทย์ที่ดูแล แบบนี้ เราเลือกรักษา  “คนไข้หนัก” ก่อนครับ
  • Mass casualties คือ จำนวนผู้ป่วยเยอะ เกินขีดความสามารถของทีมแพทย์ที่ดูแล แบบนี้  เราจำเป็นต้องเลือกรักษา  “คนไข้ที่มีโอกาสรอด”  ก่อนครับ

ที่เราพบได้ส่วนใหญ่ในชีวิตประจำวันจะเป็นแบบ Multiple casualties คือเลือกคนไข้หนัก  เข้าไปทำการรักษาก่อนครับ  ซึ่งโอกาสที่จะพบ Mass casualties ก็มีเช่นกันครับ เช่น เครื่องบินตก  รถทัวร์จมน้ำเป็นต้นครับ  ซึ่งได้แต่หวังว่าอย่าได้เกิด เหตุการณ์แบบนี้เลย

 

  1. ช่วยเหลือเบื้องต้น (สำหรับคนทั่วไป)

 

trauma care arrow

ขั้นตอนนี้คือขึ้นตอนที่จะผ่อนหนักเป็นเบา  โดยมีเราเป็นผู้ช่วยเหลือครับ   ซึ่งจะอ้างอิงการดูแลเบื้องต้นในห้องฉุกเฉิน  แต่ตัดเฉพาะส่วนที่สามารถทำได้ที่  จุดเกิดเหตุครับ  เราเรียกสิ่งนี้ว่า  A-B-C-D-E  แต่หากผู้ประสบเหตุ หัวใจหยุดเต้น  หยุดหายใจ ให้เริ่มปั๊มหัวใจได้เลยครับ  (คลิกที่นี่เพื่อดูคำแนะนำการปั๊มหัวใจ)

  • A : Airway and C spine (การดูแลทางเดินหายใจและกระดูกคอ)  ทำได้โดย ดูบริเวณปากว่าทางเดินหายใจโล่งหรือไม่  หากมีสิ่งอุดตันถ้าสามารถเอาออกได้ ให้เอาออกครับ และที่สำคัญห้ามเคลื่อนย้าย หรือขยับคนป่วย  ยกเว้น บริเวณนั้นจะเสี่ยงมากต่อการเกิดอุบัติเหตุซ้ำซ้อน
  • B : Breathing (การช่วยเหลือเรื่องการหายใจ)  ปลดเสื้อผ้าให้หลวม เพื่อการหายใจที่สะดวก  และหยุดการมุงดูครับ  เพราะจะทำให้อากาศถ่ายเทลำบาก
  • C : Circulation (การช่วยเหลือเรื่องระบบไหลเวียนเลือด) คือ หยุดเลือดออก  ทำได้โดยการกดบริเวณที่มีเลือดออก  ด้วยผ้าสะอาด หรือ วัสดุทางการแพทย์
  • D : disablility (การประเมิณระดับความรู้สึกตัว) ประเมิณโดยการถามคำถามทั่วไป เพื่อที่จะสามารถ  บอกต่อแก่เจ้าหน้าที่ได้ครับ
  • E : Environment (การช่วยเหลือเรื่องสภาพแวดล้อม) คือออกจากแวดล้อมที่เสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุซ้ำซ้อนรุนแรง  หากสภาพแวดล้อมไม่เสี่ยงมากไม่ควรเคลื่อนย้ายผู้ประสบเหตุครับ

การช่วยเหลือเบื้องต้น  มีลำดับ ในการรักษา ที่จดจำค่อนข้างยาก แต่จำเป็นต้องทำความเข้าใจ  หากเกิดความเข้าใจแต่จำลำดับไม่ได้  เราสามารถเข้ามาอ่านและทำตามได้ครับ  ในขณะที่กำลังช่วยเหลือคนที่ประสบอุบัติเหตุ

 

  1. นำผู้ป่วยส่งสถานพยาบาลที่ใกล้ที่สุด

 

trauma transfer

หากผู้ป่วยไม่สามารถขยับ หรือ เดินได้ด้วยตัวเอง  ควรจะได้รับการเคลื่อนย้ายโดยทีมช่วยเหลือครับ   แต่หากการบาดเจ็บทั่วไปสามารถเดินเองได้  เราสามารถเดินทางไปสถานพยาบาลได้ด้วยตัวเองครับ

 

 

คำถามที่พบได้บ่อย


 

เลือดไหลไม่หยุดทำอย่างไร  “    ส่วนมากแล้วจะเป็นอุบัติเหตุที่เส้นเลือดแดงฉีกขาด  ทำได้โดย เอาผ้าสะอาด  กดบริเวณแผล และ พันด้วยวัสดุต่างๆไว้ครับ  รอทีมช่วยเหลือ

แขน ขา หัก ทำอย่างไร? “   หลักในการดูแลเบื้องต้นคือ  งดการเคลื่อนไหวครับ  ถ้าเป็นไปได้ให้อยู่นิ่งๆ รอทีมช่วยเหลือ  แต่หากอยู่ในสถานที่ห่างไกล และจะเคลื่อนย้ายผู้ป่วยเอง  ให้ทำการดามชั่วคราว  โดยใช้วัสดุแข็งที่ยาวกว่าอวัยวะส่วนที่หัก  และต้องดามข้อที่อยู่ข้างเคียงด้วย  เช่นหากแขนท่อนปลายหัก  ต้องดามข้อมือ และ ข้อศอกเข้าด้วยกัน  และสุดท้ายพันด้วยผ้าหรือผ้ายืด ความแน่นพอประมาณ

นิ้วขาด แขน ขา ขาด ทำอย่างไร “  จำเป็นต้องเก็บอวัยวะนั้นมาด้วยนะครับ เพราะปัจจุบันสามารถต่อได้  การเก็บอวัยวะทำได้โดย  เก็บใส่ถุงพลาสติกที่สะอาด ปิดปากถุงให้แน่น และ แช่น้ำแข็งมาครับ

.

.

 

การช่วยเหลือเบื้องต้นที่รวดเร็ว และ ถูกวิธี

ทำให้ความรุนแรงของโรคลดลงได้ครับ

.

.

.

ด้วยความรัก

บ้านหมอ ธีรวัฒน์ สุวรรณี

นายแพทย์ ธีรวัฒน์ สุวรรณี

iDoctorhouse webmaster

บ้านหมอ แเหล่งความรู้สุขภาพ

Reference :

ASSESSMENT AND MANAGEMENT OF TRAUMA,

http://www.surgery.usc.edu/acutecare/downloads/redbook.pdf

Initial Evaluation of the Trauma Patient

http://emedicine.medscape.com/article/434707-overview

PRINCIPLES OF TRAUMA MANAGEMENT

http://www.surgwiki.com/wiki/Principles_of_trauma_management

Initial management in Trauma

http://med.swu.ac.th/surgery/images/SAR54/initial%20management%20in%20trauma%20.pdf

แนวทางการรักษาพยาบาลผู้ป่วยทางศัลยกรรม

http://www.rcst.or.th/view.php?group=8&id=205

 

<-- Like Share Comments

comments